Lektury wymagane do egzaminu 8-klasisty

Te lektury mogą pojawić się na egzaminie po zakończeniu szkoły podstawowej:

1. Charles Dickens – Opowieść wigilijna

Historia skąpca Ebenezera Scrooge’a, który pomimo świątecznej atmosfery nie wspiera innych ludzi, odcina się od rodziny i zatraca w sobie wszelkie zasoby empatii i współczucia. Pod wpływem wizyt duchów – świąt przeszłych, teraźniejszych i przyszłych, zmienia nastawienie do życia i otaczających go ludzi. Piękna i wielokrotnie ekranizowana historia o przemianie, magii Świąt Bożego Narodzenia i potrzebie wzajemnego wsparcia w każdych okolicznościach. 

2. Aleksander Fredro – Zemsta

Zemsta to utwór z gatunku komedii, który podejmuje tematykę życia polskiej szlachty w XVIII wieku. Główni bohaterowie – Cześnik Raptusiewicz i Rejent Milczek darzą się wzajemną nienawiścią i toczą zacięty spór o zamek, którego są współwłaścicielami. Tłem dla tych wydarzeń są zabawne sytuacje z życia szlachciców, konflikty i spory rodzinne, a także miłosne niesnaski.

3. Jan Kochanowski – wybór fraszek i trenów

Jan Kochanowski to wybitny poeta polski, tworzący swoje dzieła w okresie renesansu. W swoim dorobku artystycznym posiada liczne fraszki, pieśni i treny, najpopularniejsze pochodzą z okresu czarnoleskiego – gdy razem ze swoją rodziną zamieszkiwał w Czarnolesie. Najznamienitsze tytułu spośród fraszek to Na lipę, Na dom w Czarnolesie, Na zdrowie czy Raki. Pieśni są wyrazem jego obserwacji i poglądów, jak np. Czego chcesz od nas, Panie… Cykl 19. trenów jest natomiast wyrazem jego głębokiej żałoby po śmierci córki – Urszulki.

4. Aleksander Kamiński – Kamienie na szaniec

Alek, Rudy i Zośka – bohaterowie Kamieni na szaniec, to młodzi i zdolni ludzie, którzy poświęcili swoją młodość na walkę z niemieckim okupantem w okresie II Wojny Światowej. Książka początkowo wydawana była w podziemiu z fałszywymi pseudonimami bohaterów. Historie opisane przez Aleksandra Kamińskiego oparte są na faktach i dowodzą, jak wiele młodych i zdolnych ludzi oddało życie za obronę naszej wolności i ojczyzny.

5. Adam Mickiewicz – Reduta Ordona, Śmierć Pułkownika, Świtezianka

Utwory liryczne autorstwa Adama Mickiewicza powstały w epoce polskiego romantyzmu. Najpopularniejszym zbiorem autora są Ballady i romanse, które dotyczą przyrody i postaci nadprzyrodzonych, to właśnie z tego tomu pochodzi Świtezianka. Inne utwory Adama Mickiewicza podejmują tematykę obrony ojczyzny i poświęcenia wkładanego w walkę o wolność.

6. Adam Mickiewicz – Dziady cz. II

Druga część Dziadów to dramat romantyczny, w którym zawarta jest historia ludowego obrzędu na cmentarzu. Prowadzący – Guślarz, kolejno przywołuje dusze, które błądzą między ludźmi za sprawą niedokończonych spraw na ziemi. I tak kolejno poznajemy dzieci Rózię i Józia, widmo Złego Pana i Zosię. Każda z postaci zostawia czytelnika z nauką, którą może wykorzystać w swoim życiu.

7. Adam Mickiewicz – Pan Tadeusz

Epopeja narodowa, napisana charakterystycznym trzynastozgłoskowcem. Rozpoczyna się inwokacją Litwo, Ojczyzno moja! Bohaterami poematu są członkowie rodzin szlacheckich, w tym Tadeusz Soplica, który powraca do rodzinnego domu jako oficer. Młody i przystojny żołnierz wdaje się w relacje miłosne z Zosią i jej opiekunką Telimeną. Tłem dla soplicowskich perypetii, są konflikty rodzinne,  walki zbrojne, uczty, polowania i wiele innych wydarzeń.

8. Antoine de Saint-Exupéry – Mały Książę

Mały Książę to tytuł z gatunku powiastek lub baśni filozoficznych. Mimo że historia o Małym Księciu jest utrzymana w konwencji baśniowej, to podejmuje ważne tematy takie jak miłość, przyjaźń, odpowiedzialność czy śmierć. Książka ta przeznaczona jest zarówno dla dorosłych, jak i dla dzieci. Dorosłym pomaga odkryć i pielęgnować w sobie wewnętrzne dziecko, a dzieciom zrozumieć prawdy i wartości, jakie powinny rządzić światem tych pierwszych.

9. Henryk Sienkiewicz – Quo vadis

Książki Henryka Sienkiewicza od wielu lat zajmują jedną z pozycji lektur obowiązkowych. Quo vadis to powieść o kochankach – Ligii i Winicjuszu, którzy pochodzą z różnych światów i choć dzielą ich różnice kulturowe i wyznaniowe, to łączy ich wyjątkowe uczucie. Akcja książki rozgrywa się w Rzymie, za czasów cesarza Nerona i odwołuje się do niektórych autentycznych zdarzeń. 

10. Henryk Sienkiewicz – Latarnik

Latarnik to historia patriotów, żyjących na wygnaniu i ogromnej tęsknoty za domem. Główny bohater – Skawiński, zajmuje posadę latarnika na jednej z wysp w pobliżu Panamy. Pewnego dnia jednak dochodzi do wydarzenia, które jest tragiczne w skutkach i zmienia jego życie na zawsze.

11. Juliusz Słowacki – Balladyna

Tytułowa bohaterka dramatu – Balladyna, staje przed serią wydarzeń, które drastycznie zmieniają życie jej oraz jej bliskich. Dramat romantyczny autorstwa Słowackiego to dzieło pełne symboli, w którym losy ludzi przeplatają się z istotami nadprzyrodzonymi.   

Utwory z gwiazdką na egzamin maturalny:

12. Bolesław Prus – Lalka

Akcja powieści rozgrywa się w Warszawie, a wydarzenia, z jakimi zapoznaje się czytelnik, koncentrują się wokół głównego bohatera – Stanisława Wokulskiego. Wokulski powrócił do stolicy z pokaźnym majątkiem i postanowił zdobyć serce niedostępnej Izabeli Łęckiej. Pomimo jego ogromnych starań, nie wszystko idzie zgodnie z jego planem.

13. Stanisław Wyspiański – Wesele

Wesele to klasyczny dramat, którego akcja toczy się w małej wsi – Bronowice. Goście z miasta i wsi, gromadzą się, aby wspólnie świętować ślub poety – Lucjana Rydla i chłopki, Jadwigi Mikołajczykówny. Utwór przepełniony jest symboliką, kluczową do jego właściwej interpretacji. Podejmuje m.in. tematykę zaborów i odzyskania niepodległości przez Polaków.

14. Bruno Schulz – wybrane opowiadanie

Opowiadania Brunona Schulza łączą w sobie wyjątkowe cechy, w tym realizm i oniryzm, czy prozę z liryką. Autora cechuje również bogactwo językowe, liczne metafory i wkład emocjonalny. Przykładami opowiadań, omawianymi na licealnych lekcjach są Sklepy cynamonowe, Ulica Krokodyli czy Sanatorium pod Klepsydrą.

15. Witold Gombrowicz – Ferdydurke

Powieść z nurtu awangardy. Wyjątkowa i oryginalna historia Józia – literata, który zostaje ponownie cofnięty do szkoły podstawowej i przechodzi proces ‘upupiania’. Za namową kolegi, mężczyzna jednak ucieka i wyrusza w podróż w poszukiwaniu formy. W utworze widzimy wyraźne znaki groteski i satyry na polskie społeczeństwo.